Pse shoqëri e ngujuar?

Te ngujuar sepse nuk shohin dhe nuk duan të shohin matanë errësirës që i kanë krijuar vetes. Mbeten të ngujuar sepse nuk pranojnë të lëvizin nga gjendja ku janë, gjysëm të tulatur e të hutuar. Një shoqëri që vjen verdallë rreth një rrethi të mbyllur, me bazë sjelljen e castit, pa një motiv a objektiv jetese. Një shoqëri që ushqehet, përfshihet e shpreh gjithë energjinë e saj në “politikë”, e vënë në thonjëza për shkak se kjo shoqëri nuk ka kontribut të drejtpërdrejtë në politikë por vetëm e përdor  atë. Një shoqëri, sic e ka nxjerrë edhe  në fjalë të urtë, që “rreh ujë në hava” gjithë kohës.

Shoqëri e ngujuar sepse ndrydhen ndjenjat. Shumë ndjenja janë të ngujuara ndër vite, nga padija, frika e nga forca të tjera individuale e shoqërore të cilat dhunohen brënda njeriut dhe kur pëlcasin,  dëgjojmë për krime makabre, për të pamundura, për të paimagjinuarën. Ana emocionale e kësaj shoqërie është e pa analizuar ndonjëherë, nuk i është kushtuar vëmendje e ka mbetur totalisht e pamenaxhuar ose “s’i ti vijë” sic thonë vëndasit. Mendoj, megjithëse nuk është bërë një studim i mirëfilltë mbi këtë, se anëtarët e kësaj shoqërie provojnë të njëjtat anë emocionale që provojnë edhe njerëzit e ngujuar, që nga frika gjer tek shpërthimet e momentit. E gjithë ky hark emocional shpërthen brënda gjithësecilit pa patur mundësi të vihet re.

Një shoqëri e ngujuar sepse nuk ka origjinalitet në mendime, Një shoqëri e kthyer në fotokopje, ku gjithcka imitohet, kopjohet e ndiqet së prapthi. Nuk ka më vrasëse  për një shoqëri sesa imitimi ose mosqenia e vetvetes.  I pret damarin kryesor të ekzistencës. S’ka një iniciativë që i ushqen asaj shoqërie të renë, të bukurën, artin, gjallërinë, tek e fundit që i ngall dëshirën për ekzistencë. Mbi 99% e kësaj shëqorie nuk kanë një hobi tek i cili marrin kënaqësinë e të qënit qenie humane me ndjenja e synime.

Një shoqëri e ngujuar sepse ekziston një kulturë bombardimi pa arsye. Sheh një shoqëri intelektuale të bllokuar nën luftërat prej budallenjsh nën moton “hidh e prit”. Ku gjithcka, gjithcka duket e gjithcka zhduket. Koka që lëvizin në mënyre aprovuese në të dy drejtimet qoftë para qoftë në anësore duke sjellë konfuzion. Individë që bien pre e bombardimeve të castit, në ambjente pune, famijlare. Një shoqëri që kur flet treg edhe me gisht. Ku ky gisht tregues nuk është kthyer asnjëherë nga vetja por vetëm tregon në drejtim të dikujt tjetër.

Një shoqëri e tulatur e ngujuar brënda një supersticioni të vjetër “ ky ka qenë fati im” . Nuk ka ndodhur ndonjëherë që t’a kenë përballur fatin e tyre. Në cdo vizitë e në cdo shtëpi të hysh, do mbledhësh halle pafund, sa për të shkruar edhe romane. Kjo jo se hallet janë me të vërtetë aq të mëdha por se tendenca dhe fryma e kësaj shoqërie më së shumti është negative. E për fatin gjithmonë ka nj; të akuzuar tjetër, që nga prejardhja, familja, fshati, qyteti, lagjja, syri i keq e gjer tek shteti e mbase edhe Zoti. Por asnjëherë nuk është kërkuar fati më afër, tek vetvetja të themi.

Një shoqëri e ngujuar sepse ka të ngujuar femrën, një nga të vetmet burime të energjisë në shoqëri. E ka atë të mbyllyr, të ndryshur, të poshtëruar  e të dhunuar. Një shoqëri që e mban femrën të ngujuar brënda mureve të shtëpisë, që vetëm përdoret për pazar, që vetëm punësohet në punë që u shkojnë për shtat vetëm grave, e që përdoret si tabelë për të shfryrë mëllefet emocionale të njerëzve të tjerë, ajo shoqëri me plot gojën mund të quhet shoqëri e ngujuar. Shumë e ngjashme me simotrat e saj aziatike.

Shqipëria që lëviz si copë e tërë sespe nuk ekzisotjnë brënda saj copëza që të neutralizojnë nëpërmjet lëvizjeve të tyre. Nuk ka rrjete, klube interesash, prirjesh apo hobesh. Nuk ka konkurencë sepse këto grupe nuk ekzistojnë.  Mungesën e prezencës së këtyre elementëve në Shoqërinë shqiptare  do e krahasoja: Shoqëria shqiptare janë si pasagjerët e një autobuzi që qëndrojnë të gjithë në këmbë sepse nuk kanë ku ulen e as ku mbahen (sepse nuk i kanë pra grupet/ rrjetet e tyre)  dhe shkojnë turmë në cdo kthesë që merr autobuzi apo sa herë i ndërrojnë marrshat  shoferët e këtij autobuzi( po flasim për politikanët).

Pse shoqëri e ngujuar? Po sepse nuk reagojnë. U shkatërrohet vëndi, u digjen pyjet, u gërrehen lumenjtë, u murosen fushat, u rrafshohen malet, u rrumpallosen bukurite natyrore,  u vidhet e kaluara (përpos që e shkatërrojnë edhe vetë), u ndërrohet feja, U NDRYSHOHET EDHE EMRI, dhe e di cfarë …. HESHTIN.

Dhe së fundi, është një shoqëri e ngujuar sepse ASNJEHERE NUK KA MESUAR NGA GABIMET E VETA. Shumë të tjerë kanë folur si unë, biles edhe më bukur e më thellë se une, por të gjithë, përfshirë edhe mua, si anëtarë të kësaj shoqërie nuk kemi bërë asgjë në realitet për të ndryshuar në radhë të parë vetveten e bashkë me të  shoqërinë të cilës i  përkasim

Nuk është se ka një përgjigje të drejpërdrejtë ndaj situatës së sotme të turizimit në Shqipëri, por ajo cfarë më tërheq vëmendjen është një mësymje, sidomos mediatike, për konkluzione mbi turizmin në Shqipëri, ku cdo ekspert duket i bindur që është fusha e tij, por pa e thelluar atë dhe pa e parë nga këndvështrimi menaxherial.

Mendoj që ajo cfarë po zhvillohet sot në Shqipëri është një ndarje e dykahshme brënda të njëjtës industri, një turizmi që kemi e një turizmi që do dëshironim të kishim. Të dyja këto kalojnë nën mungesën totale të menaxhimit dhe një mungese urëlidhëse midis këtyre dy zhvillimeve. Ne nuk zgjidhim dot asgjë në turizmin shqiptar nëse nuk është kuptuar themelorja e turizmit: Cfarë kërkon klienti nga ky shërbim në të vërtetë?

Në këtë pikë, në qoftë se duam t’i ngecim fajin per turizimin dikujt tjetri thjeshtë për t’a bërë atë jetim, mund të themi shteti dhe i kemi thënë të gjitha. Është e vërtetë që shteti ynë ka ekzistuar në limitet e veta në këto 20 vitet e fundit, por a është fryma e turizimit shqiptar e sëmurë vetëm nga mosekzistenca e shtetit?! Mendoj që jo vetëm. Simptomat e keqmenaxhimit vihen re lehtësisht në të gjitha bizneset e fokusuara në fushën e shërbimeve. Psikologë, etj që studiojnë sjelljet e njerëzve, theksojnë se kultura luan rol shumë të madh në fushën e shërbimeve. E vlefshme në këtë rast edhe për turizmin tonë. Është e vërtetë që nuk mund të presim që kultura të ndryshojë në kaq pak kohë sidomos kur forcat që e shtyjnë drejt ndryshimit janë shumë të vogla ose veniten shumë shpejt. Kultura në fushën e shërbimeve kërkon një “revolucion” kërkesë–ofertë që të arrijë t’a lëvizë në një nivel të ri shërbimin.

Gjithmonë eksperiencat me turizmin shqiptar janë parë nëpërmjet lenteve personale të të dy grupeve: ata që e ofrojnë shërbimin e hoteleri- turizmit si edhe atyre që e marrin këtë shërbim. Në vënd që këto dy forca të mundoheshin të zbutnin hapësirën midis asaj që kërkohet dhe asaj që ofrohet, të dyja duken që i largohen njëra tjetrës në drejtim të kundërt. Të paktën në afatshkurtër.

Turizmi, pa kahje menaxheriale

Shkas për lidhjen e ndikimit të menaxhimit me turzimin e kam marrë nga akuzat që ngrihen në të gjitha bisedat që bëhen rreth kësaj teme “fajin e kanë pronarët e lokaleve dhe hoteleve”. Janë shumë arsye që i cojnë pushuesit në Shqipëri në këto akuza por mendoj kryesorja rrjedh nga mungesa totale e menaxhimit. Për të mos e ngritur në nivel akuze, mendoj që shumë gabime në fushën e menaxhimit të shërbimeve turistike në Shqipëri nuk bëhen me qëllim por vijnë nga padija menaxheriale. Por cfarë nuk menaxhohet në të vërtetë?

Kostot e shërbimit

Për aq kohë sa shumica e shërbimeve në Shqipëri janë në dorë të një njeriu të vetëm që është edhe menaxher edhe pronar edhe lider edhe konsulent, edhe jurist edhe … etj, pak kohë duket që i mbetet në dispozicion për të kuptuar dhe menaxhuar kostot e shërbimit që ofron dhe aq më pak të arrijë t’i ulë ato.

Menaxhimi i Cilësisë.

Duke qenë se nuk flitet për produkte të prekshme, menaxhimi i cilësisë në fushën e shërbimeve bëhet edhe më i ndërlikuar. Mungesa e krijimit të standardeve brënda këtij shërbimi anashkalon vendosjen e traut të cilësisë. Me fjalë të tjera, nuk ka një monitorim të cilësisë së shërbimit qoftë nga biznesmenët vetë, grupe interesi e as nga pushtetet qoftë ai lokal ose ai qëndror. Sa më shumë të shtrira janë shërbimet që ofrohen aq më i vështirë bëhet menaxhimi i cilësisë së shërbimit të ofruar. Në shkallë më të thjeshtë, kur një biznes i ofron pushuesit edhe fjetjen, edhe, psh restorantin – në njërën nga shërbimet e ofruara vihet re që cilësia neglizhohet. Kjo con gjithashtu në mungesën e një sistemi të aplikuar nëpërmjet të cilit të identifikohen problematikat që kanë impakt në cilësinë e shërbimit.

Menaxhimi i kërkesave të klientit

Do prekja shumë sipërfaqësisht pa dashur të thellohem, menaxhimin e ankesave të klientit. Në asnjë moment nuk vë re që dikush t’i ngre pyejtje vetes “Përse klienti ankohet? Pse shumica e klientëve të pakënaqur nuk ankohen drejpërdrejt?” Këto e shumë pyejte të tjera e marrin përgjigjen tek mungesa e menaxhimit të ankesave të klientit. Sic edhe theksuar me sipër kjo mungesë nuk është risi e turizmit në vetvete por e gjithë fushës së shërbimeve në Shqipëri. Ajo cfarë mund të theksoj gjithashtu në këtë drejtim është mungesa e strategjive rikuperuese pas një dështimi në shërbimin ndaj klientit. Psh. Durrësi është një shëmbull i mungesës së strategjisë rikuperuese në turizëm. Integrimi i klientit në fushën e shërbimit është domosdoshmëri për të mos thënë në nivel urgjence për turizmin në Shqipëri. Nëse nuk i ndryshohet kah qasjes së deritanishme të përkujdesjes ndaj klientit, duket që humbja nga ky lloj shërbimi do jetë akoma më e madhe në të ardhmen.

Inovacioni në shërbim

Megjithëse vihen re aty-këtu prirje për risi në fushën e shërbimeve, më së shumti shërbimi hoteleri-turizëm në Shqipëri vazhdon të operojë nën një model të vjetër, individualist, jashtë bashkëpunimit në rrjete dhe me pa shtim vlere ose dobishmërie tek klienti.

Menaxhimi i cmimit të shërbimit

 Flitet shumë nëpër tavolina mbi cmimin e shërbimeve në Shqipëri. Nuk dua të them nëse kanë të drejtë apo jo, por gjithë kjo më shtyn të them që politika e cmimeve në fushën e shërbimit të hoteleri-turizmit duket totalisht e pamenaxhuar. Shumë pak e shohin cmimin si një element të munguar të menaxhimit. Kjo sepse nuk arrihet të bëhet lidhja e duhur midis kërkesës, ofertës dhe cmimit. Megjithëse duket sikur bizneset konkurojnë në cmime, në të vërtetë nuk ka aspak strategji apo përdorim taktikash në cmime. Në shumicën e bizneseve, cmimet janë rastësore cfarë e konfuzojnë edhe më shumë klientin e këtij shërbimi. Një arsye tjetër që e lidh cmimin me menaxhimin është mungesa e llogaritjes së kostos , e prekur më lart, që shërben si bazë për vendosjen e këtij cmimi.

Menaxhimi i burimeve njerëzore

Përjashtuar teknologjinë, në shumicën e shërbimeve, njerëzit mbeten pika kyce në marrdhënien fundore ose përballjen klient–shërbim. Mund të pranojmë që ka një mungesë të punonjësve të kualifikuar në fushën e shërbimeve, por njëkohësisht edhe një keqmenaxhim të burimeve njerëzore.

Bashkëpunimi në rrjete

 Vihet re një mungesë totale e bashkërendimit midis operuesve të këtij tregu dhe bashkëpunimit kundrejt interesave të përbashkëta. Kjo ka sjellë që turizmi të ngelet në nivelin e turizmit familjar të cunguar, ose pa lidhje me pjesën tjetër të ekonomisë/vëndit etj. Kjo gjithashtu ka sjellë mungesën e krijimit të imazhit të një turizmi profesional me karakteristikat e tij “Made in Albania”. Ky problem bëhet edhe më i dukshëm kur vë re mungesën e lidhjes së biznesit të shërbimeve me operatorë, prodhues vëndas etj etj. Kjo sjell edhe një mungesë fuqie imponuese kundrejt aktorëve të tjerë të ekonomisë

Duke e përmbyllur mendoj së ajo cfarë nevojitet në këtë pikë ku jemi, nuk është që të kemi mundësi të gjithë të flasim për turizmin, por eksperte të fushave të lidhura me turizimin dhe njerëz-përfaqësues të komuniteteve respektive në zonat turistike të ulen sëbashku e të diskutojnë mbi strategji afatgjata dhe mënyrat e menaxhimit të kësaj fushe shërbimi. E gjitha kjo duhet bërë jashtë kornizave politike dhe interesave individuale. Tek e fundit duhet më shumë network dhe monitorim për të patur mundësi për të realizuar një shërbim më të mirë të kësaj fushe. Është e vërtetë që turizmi nuk mund të zhvillohet i vetëm në ekonominë shqiptare, se sigurisht që gjërat bashkë-zhvillohen, por është shumë e rëndësishme të kuptohet që sic do fushë tjetër edhe në këtë rast kërkohet një menaxhim i fortë për t’a kthyer turizmin në mundësi zhvillimi.

 Të ftuar në sofrën politike, me detyrën e zgjedhësit dhe me obligim individual për të kontribuar sadopak në gjellën që do u shërbehet të gjithë miqve të tjerë në vazhdim, u duhet të  përzgjedhin. Duke qenë se ka shumë vite që marrin pjesë në këtë sofër, ku menuja nuk ka ndryshuar aspak, të ftuarit duket që e kanë marrë pak si me përtesë këtë herë. Eksperienca u thotë që në këtë sofër u është servirur shpesh sapuni për djathë, ku me hanxharin e mishit është grirë gjithmonë sallatë, ku ëmbëlsirat, detajuar bukur në menu, ju vijnë të kripura, ku gjella që u serviret nuk ka qenë ajo cfarë ata kanë zgjedhur, etj etj. Gjithsesi, kjo është e vetmja sofër në të cilën u takon të ulen.

Sofra, së paku duket më e zbukuar këtë vit. Me shumë flamuj biles. Menuja duket që pasurohet me përdita, të paktën në të shkruar.  Të ftuarit, ca  të fokusuar tek gjella e ca të tjerë tek guzhinierët, duken gjithsesi të uritur. Janë rritur me bukë e qepë, me idenë e kursimit për natën e madhe të socializmit.  Gatimi gjithsesi nuk duket të ketë ndryshuar shumë që prej atyre viteve. Për fat të keq edhe të ftuarit nuk është se kanë ndonjë tendencë të eksperimentojnë me shijet e tyre. Biles as qepës nuk ja dallojnë dot erën. Mundësia dhe varieteti ishin supozuar të ishin vlera e kësaj sofre qëkur ndërruan nga menuja socialiste në atë të demokracisë. Megjithëse në këtë sofër vazhdohet tu imponohet “do marrësh atë që të jepet, dhe jo atë që ti zgjedh”. Ajo cfarë shërbehet pas zgjedhjeve është shumë e vogël sesa ajo cfarë ofrohet në menu para se ata zgjedhin. Ajo cfarë është e sheqerosur para zgjedhjesdele kripur pas zgjedhjes. Panvarësisht këtij fakti, sërish nuk duket që te ftuarit të jenë të vendosur të ndërrojnë guzhinier, qoftë kryeguzhinierin, qoftë këta guzhinierët e vegjël. Jo vetëm kaq por këtë radhë dy guzhinierët kryesorë kanë nxjerrë kamarierët e tyre për t’i mbledhur klientët nëpër shtëpia me hir e pahir për Darkën e Madhe. Menu alternative nuk ka. Dy menu me ngjyra kuq dhe blu, me të njëjtën përmbajtje. Do hahet ajo cfarë do na shërbehet.

Megjithëse nuk duket që do ndryshojë ndonjë gjë e madhe andej nga guzhina, të paktën këtë here duhet të theni se “ushqimi ta shpif”. Nuk duhet të ikim nga kjo sofër me kokën ulur duke mbyllur gojën edhe pse na vjen për të vjellë. Kjo gjellë është shumë e vjetër, e nuk duhet ngrohur vetëm kur ka zgjedhje, për ta shitur atë si të freskët.  Është gjellë mbi 20 vjecare, e gjellë tjetër edhe këtë here nuk ka.

Këtë herë kam vendosur të mos ulem në këtë sofër e të mos ha nga asnjëra nga gjellët që serviren. Më mire i uritur sesa të provoj sërish helmimin nga ushqimi i prishur. Këtë e shoh si një iniciativë për të shtuar oreksin e këtij kombi. Nëse ketij kombi do i rritej oreksi, atëherë kurrë nuk do të pranonin të shërbeheshin me bukë+ kripë+qepë. Sofra politike shqiptare duhet përmbysur – nuk ka asgjë të përbashkët me traditën tone e aq më pak me atë mikpritëse. Nëse e shprehim oreksin tone hapur, këmbëngulim e jemi më aktiv dicka do ndryshonte në këtë sofër.

Të paktën do të vinte një ditë që të na servirej edhe pak lëng mishi. Ose për ata që vertetë duan më shumë në oreksin e tyre, do kishim në sofrën tone atë cfarë ofron sofra evropiane.

…. prane sofrës i pa ngrenë …

… pranë zgjedhjeve i pafjalë …

… buke e kripë edhe ketë radhë …

F.GJ. 05/04/2011    1:53 pm

Entrepreneurship MBA Program

Professors: Besa Shahini, Dr; Marja Soila-Wadman, PhD;

By: Fatmir  Gjoni             fatmir.gjoni@hotmail.com

An ethnographic study in a coffee shop

Keywords: coffee shop, mobile phone, communication, behaviour, people

Introduction

The mobile phone has become one of the inherent fellows of our lives, known for its attribute of rapid transmission of our messages or conversations. On the other side, common places in which people have chosen for years to communicate messages or to conduct conversations are cafés, used well before the mobile phones.

Referring to the handset users, it seem like many of them agree that the mobile phone has already changed their lives.  In a study on mobile phone use and communication, professor James Katz[1]  states that “Particular age cohorts and subcultures have began to appropriate cell phones for idiosyncratic uses that help to define their niche or social identity”   According to empiric studies, mobile phone users are aware of the changes and the “dependency” from the small apparatus, which is reflected in our work and family life. However, there still are other behavioural aspects that are not visible or noticeable per se. observing in a number of coffee shops how costumers are more mobile users than drinking consumers, it can be said that in a metaphorical view the phone is now a coffee used by us to communicate our messages to other people.

But, how has actually mobile phone impacted their behaviour in the cafés and how the cafes and mobile phone interact nowadays? How do they affect each other when they are brought together?

This field study is based on an ethnographic research in three cafes in Tirana, examining the effect of mobile phone on the behaviours of people in the coffee shops.

This field study is done based on qualitative research methods, mainly ethnographic and interviews.

According to “America Untethered”[2], there are many changes on behaviour of people which are using mobile phones.

Based on these findings, as well as other academic and non-academic data and research[3]  this field study will focus on the reasons to see behaviour change of café clientele on the presence of cellular phones. Main questions addressed in this paper will explore whether the mobile phone effects people behaviour even in coffee shops. Can presence of mobile phones effect the coffee culture?

As mentioned above both mobile phones and cafés are seen as best communication messengers. But how do they merge, when are both used at the same time?

I will argue in this paper that mobile phones are not only affecting the behaviour of people in cafes, but this actually affects the whole coffee culture as a place for communication.

The conclusions are drown based on ethnographic field study that was conducted in three coffee shops in Tirana; one in entertainment area; one in business area and another one in neighbourhood. Direct observation and interviews with costumers using mobile phones were applied during this study. The aim was to get a better view of the changes and also to be able to compare the observations with view of mobile users and other people around them.

I was trying to see the changes coming from presence of mobile phones on a specific place where communication itself is the base for its existence. This was to highlight some aspects of these changes and further studies can be made from different perspectives in this topic.

Snapshot from a coffee shop

People run into coffee shops. They come in small groups of 2 or 3 people, make a quick scan of the place, choose e table, grab their chairs, take their coats off, and sit. Within the frame of a second, they stand up again. In a hurry and eagerness, they search in their pockets, worried, until they find their mobile phones. Triumphant, they place the mobile phones on the table where they will have the drink.  

Only when mobile phones of each member of the group is on the table, costumers (friends, colleagues, siblings) seem to feel comfortable and ready to start the coffee ritual. Just as they sit, each gives a quick look to his mobile phone, although the seating process didn’t last more than some seconds. Looking around its easily noticeable that every costumer (including myself), has put its’ mobile phone(s) on the table.

In each table there usually are 3 people and 5 mobiles phones displayed. Some of them use 2 mobile phones for 2 different networks.

One of the mobiles on the table vibrates, and the discussion suddenly gets interrupted. Everybody checks at his mobile, although the device that vibrates can easily be seen even from the place where I am sitting. The owner picks it up and answers. Others on the table start their own discussion. The subject seems to have changed from the previous one and the communication flow has shifted its focus. Now, the communication ruler on the table is clearly the mobile phone.

The second mobile rings and a second answer follows. The ringing tones and messaging signals continue whilst the waiter gets impatient waiting to take the orders. The waiter finds it difficult to understand what they want because the order is mixed with phone answers. Other on the table wait for the conversation to finish and take advantage of the few second to check again their mobile phones. In the meantime, they examine the facial expression of the friend who is having a mobile conversation and try to catch on the communication messages.

The story of phone calls continues from one mobile to the other, changing the subjects of discussion and sometime changing also the mood and atmosphere on the table.

When coffee are finished, the bill is paid and mobile phones are put back in the pocket, people leave the table to the next clientele, which seem to follow the same culture of connection, dependency and behaviour with mobile phones.  

The mobile phone as the “must have” item in a coffee shop

In all the coffee shops observed, people put their mobile phones on the table, facing up and easily accessible to be checked very frequently if they ring or vibrate. Mobile phones are the first ones to be placed; visibly on the table and are the last ones to be taken off the sight. Females also take the mobile phones out of their handbags to put them on the table. The mobile phones are very often put close to the drink, creating a close relation, as companion of the owner for the time spent in the coffee shop. Mobile phones seem to play the role of “un-missible toys” on the table and people seem to be quite dependent on them, both as a mean of communication and behavioural regulator. If the phone does not ring, people dial a number, so that they feel comfortable in the mobile-depending culture of the coffee-shop time.

People play with their mobiles when they don’t talk or text. They rotate them on the table, have close looks to the screen, change the ringing tone, and share pictures with others on the table.

Two interviewed participants accepted that in the coffee shop the mobile phone is more like an item with which they can play with (not for the games as program) especially when alone or waiting for others in the coffee. Mobile phones are the items with which the person having the coffee, plays the most, touches the most and moves the place the most, a symbol of conversation, but not the communicator per se in the given time within the coffee shop.

The mobile phone as behaviour influential

People in the coffee shops show a very high level of alertness towards the mobile phones. The mobile phone, although displayed on the table, is checked now and then without any specific reason, no ringtone, no call, and no message.  Very often they press one button just not to let the “power saving screen” off, as if they want to keep it awake. Those that still keep it in their pocket or handbag do the same. The table conversation is very often interrupted, changed or loses the initiated enthusiasm after one person from the table uses the mobile phone. Usually after the phone calls, the person joins back the conversation with a smile in his face, even though this may be by that time outside the context of discussions.

Conflict of mobile phone with coffee culture

Many people choose the coffee shops for discussions, relaxing or short time off. These seem to be accepted as true for timing referred before the mobile phones. Many of the people accepted that they had to leave a coffee early or later than planned because of “interferences” from cellular phones. Analyzing the people’s attentions to the mobile ringtone, talks on the phone, mobile video callings and video playing, it’s noticeable that there is an increase on level of the noise (noise pollution), making coffee shops loosing the “relaxing” place that they are meant to be. The coffees seem more a place where people enter in a “strange” relationship with their mobile phones rather than a place where people focus on the drink culture and face to face conversations.

Although the observations were conducted in 3 totally different environments, still the impact of mobile phones on their behaviour and coffee culture seem to be similar.

In this perspective, use of the mobile phones on the coffee shops has its own characteristics on which coffee shop owners, network providers and mobile phone producers can identify issues as well as opportunities in which they can work on. From this point of view, the mobile phone used in the context of the coffee shop is not seen in the light of the communication tool; I have rather observed it in the context of the interaction with the whole environment and the impact on the behaviour done unconsciously. Yes, the mobile phone is changing our life and shaping our behaviour, furthermore in different environments shows to produce different changes and behaviours altogether, affecting the environment in which activities happen. 

Additionally, with the presence of the mobile phones, it looks like the coffee shop becomes a more complex place to be in.

…Sapo hy shoh ne krahun e djathte ne nje stol te zgjatur tabelat e shahut te lena bosh per shkak te vapes se ores 17:00. Me tutje perballe meje shoh tek hyrja kryesore nje tufe pellumbash qe nuk mbanin radhe ne ikje-kthim per te zene/lene vendin  ne nje pjese te dale te nderteses. Mundohem te lexoj e te shoh gjithcka qe eshte perreth nderkohe qe ngjit shkallet e godines.  Diku me ze syri gadishullin e vogel te ”Shen Stefanit” te Malit te zi si edhe ca thenie nga librat fetare. Kureshtja ime e tepruar u kap shume shpejt nga nje nga punonjeset e katit e cila dyshoi prezencen time aty. Kureshtaret jane te paret qe dallohen edhe ne turma ne te vertete e aq me shume ne nje hapesire me vetem pak shkalle sic ishte aty.Pasi u qartesua situata ngjitem ne katin e trete te nderteses. Pata rastin te takoja nje dore 93 vjecare tek e cila qartesisht arrija te shihja gjakun te qarkullonte neper damare. Gjithmone shifrat afer 100s na kujtojne  fundin e jetes por shume rralle I hedhim syte aq larg ne rrjedhen e saj. Mu kujtuan si neper mjegull gjysherit qe me kishin lene shume heret. Ndjesi pak e perzier, nuk di se cfare te thuash e as te pyetesh. Me duhej t’i uroja ketij njeriu 93 vjecar  vetem 7 vite , duke ju referuar shifres rrumbullake 100.Ne te veretete pata ndjesine e kurnacit, kur po nxirrja ate numer. Per cudi edhe pse nuk besoj te kishte patur rast te dale qofte edhe ne ambjentin e godines serish goja 93 vjecare mu ankua per shirat e qershorit. Kush tha qe koha nuk ndjehet edhe matane atyre mureve ky shume here ne dite ne dhjetra mendje kalojne si neper skaner vitet e jetuara, te hershe e te vonshme me gezimet dhe hidherimet e saj. Tek shihja ata besoja se edhe ajri qe thithin I gezon e cdo pjese e sekondit u jep atyre me shume ushqim jetesor sesa gjithe zyra ime ku kisha shpenzuar 8 oret e kesaj dite. Mbetesh edhe pa pyetje ose me mire me shume pyetje te lindin per veten se sa per palen tjeter ne ate dhome.  Sa do doja te  dija nga goja 93-vjecare se cfare do ishte I gatshem te bente nese kthehej dot ne moshen time.

Veshtiresite i ka te medha per te folur por kembengulja eshte shume e forte e gjen mundesine te pyes vendbanimin tim ne Tirane. Jam I sigurte qe pyejtja ishte per te per te patur nje pike reference per nxjerre nga memoria e tij kujtime nga ajo zone ku banoja une. Mund ta kuptoja lehtesisht nga levizje e lehte e kokes qe shoqeroj pergjigjen time. Ne thyerje te heshtjes, nderkohe qe I sherbehej pasdreka, konfirmon “Me oreksin jam mire”.  Se di por me gezoj si fjale dhe mu duk si shprehja me optimiste ne bote. Nga menyra e thene nuk me ngjau se ishte shume e lidhur me ushqimin sesa oreksi per te jetuar cdo fryme te marre. (Se pse me ngjan se shume njerez e kane humbur “oreksin per te jetuar” e per t’i marre jetes  me te miren).  E shihja tek kishte nevoje per t’u sistemuar (fizikisht) qe akoma thelle ne ate qenie gjerat ishin te qarta kristal. 

Me duhet te largohem shume shpejt, ashtu sic planifikuar qe ne ardhje, duke pershendetur 93 vite jete historie qe nuk pata shansin t’i lexoja te gjitha.

 …. e rruges per ne shtepi serish po mendoja: a do e kem te mundur te jem ndonjehere 93 e se si do isha ne ate limit te jetes     

Deri atehere edhe plot 60 vite te tjera

Tirane dt. 22/07/2010 ora 19:58

Gjithesecili nga ne ka vene re sesi gjate nje vizite te SHEF-it te gjithe ngrihen ne kembe, mbajne shenim te gjitha pakenaqesite e tij e mbi to ndertojne objektiva. Por cuditerisht nuk ndodh e njejta gje me nje klient apo konsumator. Askush nuk ngrihet ne kembe, askush nuk mban shenime mbi pakenaqesite e tij kur klienti ose kosnumatori merr guximin te te vije ne zyre per te shprehur pakenqesite apo pritshmerite e tij kundrejt produkteve/sherbimeve tona. E per me shume askush nuk merr mundimin per t’i mbledhur keto pakenaqesi dhe mbi to te ndertoje plane veprime e objektiva. Per aq kohe sa te gjithe i kemi syte lart  drejt SHEF-it vemendja ndaj konsumatorit do vazhdoje te jete e ulet.

         ose te jeni    

Fatmir Gjoni – Tirane 08/07/2009  17:57

Fatmir Gjoni

Tirana: 07/07/2009       23:30

“My name is P_ _ _ _ Johnson and am married for 4 1/2 years to the most beautiful, intelligent, and wonderful woman. We have 4 cats, 2 adults (Mookie and Peanut) and 2 kittens (Oliver and Talula) and a 1 1/2 yo lab/chow puppy named Tayla.

Duke lundruar neper internet gjej prezantimin e mesiperm. U befasova kur e lexova. Pasi nje person ben nje pershkrim te tille te bashkeshortes me kaq ndjenje e delikatese nuk pret te lexosh qe zoteria ka  kater mace. Bota nuk ka me te njejten rrjedhe llogjike e as te njejtin kuptim ose keshtu me duket mua…

Fatmir Gjoni

Tirane me: 26.06.09